Soru: …Nerelerde? …. Ne kadar? …Yeterli mi? Cevap: …muhtelif yerlerde…. gerektiği kadar, …. yetecek kadar Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’nun 2007 yılı raporu, geç de olsa TBMM internet sitesinde, TBMM Başkanlığı tarafından yayınlandı. Rapora göre; 2007 yılında toplam 998 bin 442 başvuru yapılmış. Bu başvuruların 751 bin 89’una olumlu; 108 bin 530’una kısmen olumlu kısmen olumsuz cevap verilmiş. Devlet sırrı niteliğindeki bilgiler çıkarılmak suretiyle 8 bin 151 başvuru için bilgi ve belgeye erişim sağlanmış, 70 bin 378 başvuru ise reddedilmiş. Kurul’a itiraz eden bin 119 başvuru sahibinin 5 yüz 54’ü idari yargı yargıya başvurmuş. TBMM Başkanlığı da Kurul’un raporunu , rakamlar üzerinden özellikle de yapılan başvuru sayısındaki artış üzerinden değerlendiriyor ve diyor ki; “Ülkemiz açısından, her yıl bir öncekine göre başvuruların artması, olumlu cevap oranının yüksek olması ve uygulamada bazı aksaklıklara rağmen sistemin genelde sağlıklı işlemesi sevindiricidir. Bu durum bilgi edinme kültürünün hem kurum ve kuruluşlarımız ve hem de vatandaşlarımız nezdinde gittikçe artan oranlarda benimsendiğini ve sistemin sağlıklı şekilde yerleştiğini göstermektedir”. Evet, eğer değerlendirme yalnızca yapılan başvuru ve bu başvurulara verilen ‘olumlu cevap’lar üzerinden yapılırsa, uygulamadaki aksaklıklar ‘bazı aksaklıklar’ diye ‘münferit’ hale getirilirse, ‘sistem sağlıklı şekilde yerleşmiştir’ denilebilir. Ama biz diyemiyoruz. Neden? 1- 2004 yılında, Mayınsız Bir Türkiye Girişimi’nden Muteber Öğreten’in stoklardaki ve topraktaki mayın istatistiklerine ilişkin sorusuna “Türkiye’nin stoklarında milli savunmasına yetecek kadar mayın bulunmaktadır. Sınırlardan yasa dışı geçişleri engellemek ve ülke güvenliğini sağlamak maksadıyla muhtelif yerlerde döşeli mayın bulunmaktadır. Sınırlardan yasa dışı geçişleri engellemek ve ülke güvenliğinin gerektirdiği tesisleri korumak maksadıyla bazı ülkelerle olan sınır hattı boyunca mayınlar döşenmiş ve bu mayınlı sahalar üzerlerinde mayın ikaz levhaları bulunan tel çiti ile çevrilmiştir. Mayın tahrip çalışmaları devam etmektedir.” Şeklinde verilen, hiçbir bilgi içermeyen bu ‘cevap’, acaba Bilgi Edinme Kurulu’nun istatistiklerine ‘olumlu cevap’ olarak mı geçti? 2- Geçtiğimiz günlerde, polisin elindeki biber gazı oranını, bu gazın hangi durumlarda ve hangi ölçülerde kullandığını öğrenmek isteyen Avukat Emre Baturay Altınok’a Emniyet Genel Müdürlüğü’nün “Yeteri kadar”, “ Gerektiği kadar” cevapları, 2008 yılı istatistiklerine ‘olumlu cevap’ olarak mı yansıyacak? 3- Verilen cevaplar ‘bilgi’ içermiyorsa, bu durum istatistiklerin neresinde yer alıyor? 4- On sorunun birine cevap verilmişse (verilen tek cevabın bilgi içerip içermediği de ayrı bir sorun) ‘kısmen olumlu kısmen olumsuz yanıtlanan başvurular’ kategorisinde mi değerlendiriliyor? 5- ‘Devlet sırrı’ herkes için hala ‘sır’ iken bu gerekçeye dayanarak başvuruları reddetmek ne kadar ikna edici? 6- Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu ‘Bilgi’yi nasıl tanımlıyor? Kriterleri neler? 7- Bilgi Edinme Kurulu’na yapılan itirazlara ilişkin Kurul kararları nerede? Ne zaman açıklanacak? Ve en önemlisi, bilgi edinme hakkının kullanımında olumlu yanıt oranı düşüyor, reddedilen başvuru oranı yükseliyorsa; kurumlar sorulara “yetecek kadar”, “muhtelif yerlerde”, “gerektiği kadar” diye yanıt vermeye devam ediyorsa, Bilgi Edinme Kurulu da bu cevapların ‘bilgi’ olduğuna hükmediyor ve itirazları reddediyorsa, Bilgiye ulaşmak için itiraz eden her iki kişiden birisi yargıya gitmek zorunda kalıyorsa, “bilgi edinme kültürünün kurum ve kuruluşlarımız nezdinde gittikçe artan oranlarda benimsendiğini ve bazı aksaklıklara rağmen sistemin sağlıklı şekilde yerleştiğini gösteriyor” diyebilir miyiz? Ne yazık ki bizim cevabımız olumsuz. Ama biliyoruz ki olumsuzu olumluya çevirmek; “Kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmaları, demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerinin de gereğidir” cümlesini yaşamın bir parçası haline getirmek de bizim elimizde. Sevgilerimizle